6 دلیل آسیب دیدن پردازنده سرور | علت سوختن و خرابی CPU

پردازنده یا CPU به‌عنوان مغز اصلی هر سیستم کامپیوتری، نقشی حیاتی در عملکرد کلی دستگاه ایفا می‌کند. این اهمیت در سیستم‌های حرفه‌ای و به خصوص سرورها چند برابر است؛ جایی که پردازنده سرور باید به‌صورت مداوم، پایدار و بدون خطا، حجم بالایی از پردازش‌ها را انجام دهد. تمام محاسبات، پردازش داده‌ها و اجرای سرویس‌ها، به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم به سلامت این قطعه وابسته است.

بسیاری از کاربران و حتی مدیران IT تصور می‌کنند پردازنده قطعه‌ای نسوز است و تا زمانی که سرور یا سیستم روشن می‌شود، خطری آن را تهدید نمی‌کند. این تصور اشتباه باعث می‌شود نشانه‌های اولیه خرابی نادیده گرفته شود و در نهایت با آسیب جدی یا حتی سوختن کامل CPU مواجه شوند؛ موضوعی که در سرورهای سازمانی هم می‌تواند منجر به قطعی سرویس و خسارت جدی شود.

پردازنده سرور چیست و چرا آسیب می‌بیند؟

پردازنده سرور (پردازنده یا CPU) قطعه‌ای الکترونیکی است که از میلیون‌ها یا حتی میلیاردها ترانزیستور تشکیل شده و وظیفه پردازش داده‌ها را بر عهده دارد. در سرورها و تجهیزات دیتاسنتری، این پردازش‌ها به‌صورت ۲۴/۷ انجام می‌شود و به همین دلیل CPUهای سرور نسبت به مدل‌های دسکتاپ، تحت فشار کاری بسیار بالاتری قرار دارند.

پردازنده‌های سرور مانند CPUهای Intel Xeon مورد استفاده در سرورهای HP برای پایداری طولانی‌مدت طراحی شده‌اند، اما این به معنای مصونیت کامل از خرابی نیست. هرگونه اختلال در شرایط حرارتی، الکتریکی یا نگهداری می‌تواند به مرور زمان باعث آسیب دیدن پردازنده سرور یا همان CPU شود.

نمونه ای از پردازنده سرور با مدل XEON6234 برای سرور های G10 HP

دمای بالا و خنک‌کاری نامناسب

یکی از شایع‌ترین دلایل آسیب دیدن پردازنده، دمای بالا و خنک‌کاری نامناسب است. این موضوع در سرورها اهمیت دوچندان دارد، زیرا پردازنده‌های سروری معمولاً به‌صورت مداوم و با بار کاری بالا فعالیت می‌کنند.

در سرورهایی مانند HPE ProLiant، سیستم خنک‌کاری به‌صورت مهندسی‌شده طراحی شده، اما:

• خرابی فن‌ها

• گرفتگی مسیر هوا

• یا استفاده از CPU نامناسب با توان حرارتی بالا
  می‌تواند باعث افزایش دمای پردازنده شود.

در صورت تداوم این وضعیت، حتی پردازنده‌های سروری قدرتمند نیز دچار افت عملکرد، خاموشی ناگهانی یا آسیب دائمی خواهند شد.

نوسانات برق و ولتاژ غیرمجاز

نوسانات برق یکی از خطرناک‌ترین عوامل آسیب به پردازنده، به‌خصوص در سرورها و تجهیزات شبکه است. پردازنده‌های سروری برای عملکرد صحیح به ولتاژ بسیار دقیق و پایدار نیاز دارند و هرگونه اختلال می‌تواند به مدارهای داخلی CPU آسیب بزند.

در سرورها، نقش پاورهای Redundant و باکیفیت بسیار مهم است. استفاده از پاورهای غیراستاندارد یا نبود UPS مناسب، می‌تواند باعث خرابی پردازنده سرور، مادربرد و حتی کل سرور شود.

اورکلاک و فشار کاری غیرمجاز

برخلاف سیستم‌های خانگی، اورکلاک در سرورها اصولاً توصیه نمی‌شود. پردازنده‌های سروری برای پایداری طراحی شده‌اند، نه حداکثر فرکانس لحظه‌ای. هرگونه تغییر غیراصولی در تنظیمات فرکانس یا ولتاژ CPU می‌تواند باعث کاهش عمر مفید یا خرابی پردازنده شود.

در محیط‌های حرفه‌ای، انتخاب CPU مناسب برای سرور HP اهمیت بیشتری از اورکلاک دارد. استفاده از پردازنده‌ای که متناسب با نوع سرویس انتخاب شده باشد، هم عملکرد بهتری ارائه می‌دهد و هم از فشار غیرضروری به CPU جلوگیری می‌کند.

نصب و نگهداری نادرست پردازنده

نصب نادرست پردازنده سرور، به‌ویژه در سرورهای حرفه ای و مهم ، می‌تواند خسارات جدی ایجاد کند. CPUهای سروری پین‌ها و سوکت‌های بسیار حساسی دارند و کوچک‌ترین خطا در نصب می‌تواند باعث از کار افتادن پردازنده یا حتی مادربرد شود.

همچنین:

• استفاده نادرست از خمیر سیلیکون

• تمیز نکردن دوره‌ای سرور

• یا بی‌توجهی به شرایط محیطی دیتاسنتر
  از دلایل رایج خرابی CPU در سرورها هستند.

خرابی مادربرد یا بایوس ناسازگار

در بسیاری از موارد، مشکل از خود CPU نیست، بلکه به مادربرد سرور یا بایوس ناسازگار برمی‌گردد. نصب پردازنده‌ای که با مادربرد یا نسخه بایوس سازگار نیست، می‌تواند باعث:

• داغ شدن غیرعادی

• شناسایی نشدن CPU

• یا حتی آسیب دیدن پردازنده شود.

در سرورهای HP، به‌روزرسانی بایوس و انتخاب CPU سازگار با مدل سرور، نقش کلیدی در سلامت سیستم دارد.

از کجا بفهمیم CPU سرور سوخته یا خراب شده است؟

تشخیص خرابی CPU در سرورها نیاز به دقت بیشتری دارد. نشانه‌هایی مانند:

• روشن شدن سرور بدون تصویر

• خطاهای سخت‌افزاری در iLO

• خاموشی‌های ناگهانی

• یا شناسایی نشدن پردازنده در بایوس
  می‌توانند نشان‌دهنده مشکل در CPU یا مادربرد باشند.

در بسیاری از موارد، تست پردازنده سرور روی یک سرور HP سالم یا استفاده از CPU جایگزین، بهترین راه تشخیص قطعی است.

نتیجه‌گیری

پردازنده یکی از حیاتی‌ترین قطعات در هر سیستم، به‌ویژه در سرورها و زیرساخت‌های سازمانی است. خرابی CPU می‌تواند منجر به توقف سرویس‌ها، از دست رفتن داده‌ها و هزینه‌های سنگین شود. همان‌طور که بررسی شد، عواملی مانند دمای بالا، نوسانات برق، انتخاب یا نصب نادرست پردازنده و ناسازگاری سخت‌افزاری، از دلایل اصلی آسیب دیدن CPU هستند.

انتخاب سرور مناسب، استفاده از پردازنده‌های سازگار و رعایت اصول نگهداری، نقش مهمی در افزایش عمر مفید CPU دارد. در این مسیر، استفاده از سرورهای استاندارد و پردازنده‌های سروری معتبر می‌تواند ریسک خرابی را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد.