علت صدای زیاد فن سرور HP و روش های کاهش آن (تنظیمات BIOS و iLO)

ورود به اتاق سرور یا قرارگیری در نزدیکی رک‌های تجهیزات شبکه، تجربه‌ای شنیداری شبیه به ایستادن در کنار موتور یک جت در حال تیک‌آف را تداعی می‌کند. این صدای سرسام‌آور که گاهی لرزه بر تن محیط‌های اداری می‌اندازد، ناشی از چرخش فن‌هایی با دور بسیار بالا است.

این فن‌ها وظیفه دارند جریان هوای عظیمی را از میان هیت‌سینک‌های متراکم و قطعاتی که گاهی تا ۸۵°C حرارت تولید می‌کنند، عبور دهند.

شنیدن صدای بلند فن‌ها در لحظات اولیه بوت شدن سرور کاملاً طبیعی است؛ در واقع سرور در این لحظه تمام توان فن‌ها را تست می‌کند تا از سلامت سیستم خنک‌کننده مطمئن شود.

اما فاجعه زمانی رخ می‌دهد که این صدا پس از بالا آمدن سیستم‌عامل فروکش نکند. این وضعیت نه تنها برای پرسنل غیرقابل تحمل است، بلکه نشان‌دهنده یک اختلال در سیستم مدیریت حرارتی است که می‌تواند استهلاک قطعات را تا ۴۰٪ افزایش دهد.

در این مقاله از مانی گستر نوین، از زاویه دید یک متخصص زیرساخت، به کالبدشکافی این مشکل و ارائه راهکارهای قطعی می‌پردازیم.

۱. تکنولوژی Sea of Sensors و قطعات غیراورجینال

یکی از شاهکارهای مهندسی HP، تکنولوژی Sea of Sensors است. در سرورهایی مثل نسل Gen9 و Gen10 و Gen11 ، بیش از ۳۰ سنسور حرارتی در نقاط حساس مادربورد، رم‌ها، پردازنده‌ها و حتی کارت‌های توسعه تعبیه شده است. تراشه iLO به طور مداوم این داده‌ها را تحلیل می‌کند تا دور فن را تنظیم کند.

کابوس قطعات Third-party

شایع‌ترین دلیل صدای زیاد فن در سرورهای HP، نصب قطعاتی است که در لیست سفید این شرکت نیستند. وقتی شما یک هارد دیسک معمولی (غیر HP) یا یک کارت گرافیک استاندارد روی سرور نصب می‌کنید، iLO نمی‌تواند داده‌های سنسور دمای آن قطعه را قرائت کند.

تجربه عملی: در این حالت، الگوریتم‌های حفاظتی سرور برای پیشگیری از ذوب شدن قطعات بر اثر نقطه کور حرارتی ، یک فرمان احتیاطی صادر می‌کنند: همه فن‌ها با حداکثر سرعت بچرخند!

 این رفتار حفاظتی تا زمانی که قطعه ناسازگار شناسایی یا جایگزین نشود، ادامه خواهد داشت.

۲. تنظیمات کلیدی در BIOS (RBSU)

بسیاری از مدیران شبکه تصور می‌کنند تنظیمات پیش‌فرض کارخانه همیشه بهترین گزینه است، اما برای محیط‌های اداری، این تنظیمات نیاز به بازنگری دارند. برای دسترسی به این بخش، هنگام بوت شدن سرور کلید F9 را فشار دهید.

انتخاب پروفایل حرارتی مناسب

در مسیر System Utilities > BIOS/Platform Configuration (RBSU) > Advanced Options بخش مهمی به نام Thermal Configuration وجود دارد. در اینجا با چهار گزینه روبرو هستید:

1. Optimal Cooling: بهترین انتخاب برای اکثر سناریوها. سرور با هوشمندی کامل و بر اساس دمای لحظه‌ای، دور فن را کنترل می‌کند.

2. Increased Cooling: دور فن را کمی بالاتر از حد نرمال نگه می‌دارد (مناسب برای محیط‌های گرم).

3. Maximum Cooling: فن‌ها بدون توجه به دما، با ۱۰۰٪ توان می‌چرخند. اگر سرور شما صدای جت می‌دهد، احتمالاً این گزینه فعال است.

4. Enhanced CPU Cooling: تمرکز خنک‌کنندگی را روی پردازنده‌ها می‌گذارد که معمولاً نویز کمتری نسبت به حالت Maximum دارد.

۳. نقش حیاتی فریمور iLO و سرویس AMS

گاهی اوقات ریشه مشکل در لایه نرم‌افزاری است. در نسخه‌های قدیمی iLO (به ویژه در نسخه های ۴ و ۵)، باگ‌هایی وجود داشت که باعث می‌شد سیستم به اشتباه دمای بخش‌هایی مانند Southbridge یا DIMM را بالا گزارش دهد.

اهمیت نصب Agentless Management Service (AMS)

نصب درایور AMS داخل سیستم‌عامل (ویندوز یا ESXi) مانند این است که چشمان iLO را باز کنید. AMS اطلاعات دقیق‌تری از دمای داخلی قطعات به iLO می‌فرستد. طبق آمارهای فنی، نصب صحیح AMS و آپدیت فریمور iLO به آخرین نسخه، می‌تواند تا ۱۵٪ دور فن‌ها را در حالت Idle کاهش دهد.

۴. فاکتورهای فیزیکی و چیدمان قطعات

گاهی همه تنظیمات نرم‌افزاری درست است، اما سرور همچنان فریاد می‌زند! در اینجا باید به سراغ سخت‌افزار رفت.

بلنک پنل‌ها (Blank Panels)؛ قهرمانان گمنام

آیا می‌دانستید نبود یک درپوش ساده روی درگاه‌های خالی هارد یا اسلات‌های PCIe، مسیر گردش هوا را مختل می‌کند؟

وقتی یک درگاه هارد خالی می‌ماند، فشار هوای داخل کیس افت می‌کند. سنسورها این افت فشار و افزایش دمای موضعی را حس کرده و برای جبران، دور فن‌ها را بالا می‌برند. همیشه تمام فضاهای خالی را با بلنک پنل بپوشانید.

کابل‌کشی و گرد و غبار

تجمع گرد و غبار روی هیت‌سینک‌ها مانند یک عایق حرارتی عمل می‌کند. همچنین، آشفتگی کابل‌ها در پشت سرور مانع خروج هوای گرم می‌شود. اگر هوای گرم راهی برای خروج نداشته باشد، در پشت سرور حبس شده و باعث ایجاد Hot Spots یا نقاط داغ می‌شود که فن‌ها را به جنون می‌کشد.

۵. تحلیل سلامت فیزیکی فن‌ها

اگر صدای فن شبیه به لرزش یا خرخر است، با یک مشکل مکانیکی روبرو هستید. فن‌های HP از نوع Hot-Plug هستند و عمر مفید مشخصی دارند.

• Redundancy: اگر یکی از فن‌ها بسوزد یا از مدار خارج شود، سیستم برای جلوگیری از فاجعه، دور بقیه فن‌ها را به حداکثر می‌رساند.

• تشخیص: در منوی iلو بخش Fan Health را چک کنید. هرگونه رنگ نارنجی یا قرمز به معنای نیاز فوری به تعویض فن است. تعویض یک فن معیوب (که قیمت چندانی ندارد) می‌تواند سکوت را به کل رک بازگرداند.

جدول مقایسه دلایل نویز و راهکارهای عملی

علت صدای زیاد فن	نحوه تشخیص سریع	راهکار تخصصی
قطعه غیر HP	ارور “Unknown Sensor” در iLO	استفاده از قطعات با پارت‌نامبر رسمی یا آپدیت فریمور قطعه
تنظیمات BIOS	بررسی منوی Thermal Configuration	تغییر وضعیت از Maximum به Optimal Cooling
باگ فریمور	ثابت ماندن دور فن در دمای پایین	آپدیت iLO و BIOS به آخرین نسخه منتشر شده در سایت HPE
نبود بلنک پنل	فضای خالی در نمای جلوی سرور	نصب درپوش‌های پلاستیکی برای حفظ فشار استاتیک هوا
خرابی فیزیکی	لرزش شدید یا صدای ناهنجار	تعویض ماژول فن (Hot-Plug Fan)
عدم نصب AMS	عدم نمایش دمای دقیق در iLO	نصب پکیج Agentless Management Service در سیستم‌عامل

راهکار پیشرفته: تنظیم دستی از طریق XML (برای حرفه‌ای‌ها)

اگر از کارت‌های گرافیک یا کارت‌های شبکه غیر HP استفاده می‌کنید و راهی برای تعویض آن‌ها ندارید، یک روش پیشرفته برای تعدیل نویز وجود دارد. از طریق ابزار HPONCFG و ارسال اسکریپت‌های XML به iLO، می‌توان پارامترهای حرارتی را تا حدی شخصی‌سازی کرد.

البته این کار نیاز به دقت بالایی دارد، زیرا کاهش دستی دور فن بدون در نظر گرفتن دما، می‌تواند منجر به سوختن قطعات گران‌قیمت شود.

سوالات متداول کاربران

آیا استفاده از فن‌های معمولی کامپیوتر برای کاهش صدای سرور ممکن است؟

خیر؛ فن‌های سرور فشار استاتیکی بسیار بالایی دارند و از کانکتورهای خاص ۶ پین بهره می‌برند. فن‌های معمولی توان عبور هوا از میان شیارهای تنگ هیت‌سینک را ندارند و باعث سوختن قطعات می‌شوند.

چرا بعد از نصب کارت گرافیک، صدای فن سرور قطع نمی‌شود؟

کارت‌های گرافیک مصرف برق و حرارت بالایی دارند. iLO برای محافظت از اسلات PCIe، به محض شناسایی کارت گرافیک، دور فن‌های آن ناحیه را به شدت بالا می‌برد تا از پدیده Thermal Throttling جلوگیری کند.

دمای نرمال اتاق سرور برای جلوگیری از نویز چقدر باید باشد؟

استاندارد ASHRAE دمای بین ۱۸ تا ۲۷ درجه سانتی‌گراد را پیشنهاد می‌دهد. اگر دمای محیط از ۳۰ درجه فراتر رود، فن‌های سرور HP به طور خودکار وارد فاز تهاجم خنک‌کنندگی می‌شوند.

آیا آپدیت BIOS خطرناک است و باعث نویز بیشتر می‌شود؟

خیر؛ آپدیت BIOS معمولاً شامل جداول حرارتی بهینه‌تری است. در ۹۰٪ موارد، آپدیت فریمور باعث عملکرد نرم‌تر و کم‌صداتر فن‌ها می‌شود.

چرا با وجود دمای پایین CPU، باز هم فن‌ها با دور بالا می‌چرخند؟

احتمالاً یکی از سنسورهای دیگر (مثل سنسور دمای رم یا چیپست) دمای بالایی را گزارش می‌دهد یا یکی از درپوش‌های کیس باز مانده است که باعث اختلال در سنسور فشار هوا شده است.

جمع‌بندی

کاهش صدای فن سرور HP، ترکیبی از هنر تنظیمات نرم‌افزاری و دقت در نگهداری سخت‌افزاری است. با رعایت اصول ذکر شده، نه تنها محیط کار آرام‌تری خواهید داشت، بلکه طول عمر تجهیزات گران‌قیمت خود را نیز تضمین می‌کنید.

اگر سرور شما همچنان صدای غیرعادی تولید می‌کند یا برای آپدیت فریمورهای حساس نیاز به کمک دارید، متخصصین ما در مانی گستر نوین آماده ارائه خدمات مشاوره و سرویس دوره‌ای تجهیزات شما هستند. اجازه ندهید صدای فن، تمرکز تیم IT شما را برهم بزند؛ همین امروز برای اورهال سرور خود اقدام کنید.